Site icon Digital Learning Classroom

การออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เชิงรุกบูรณาการเทคโนโลยีด้วยโมเดล TPACK และ Google Workspace for Education ยุคปัญญาประดิษฐ์ 

ดร.อนุศร หงษ์ขุนทด
แชร์เรื่องนี้

การออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เชิงรุกบูรณาการเทคโนโลยีด้วยโมเดล TPACK และ Google Workspace for Education ยุคปัญญาประดิษฐ์ 

ดร.อนุศร หงษ์ขุนทด
ศึกษานิเทศก์ วิทยฐานะศึกษานิเทศก์เชี่ยวชาญ สพม.นครราชสีมา
Musicmankob@gmail.com 


__________________________________

บทนำ: ภูมิทัศน์ใหม่ของการศึกษาไทยในยุคปัญญาประดิษฐ์และการเรียนรู้เชิงรุก

ในห้วงเวลาที่เทคโนโลยีดิจิทัลได้แทรกซึมเข้าสู่ทุกมิติของชีวิตมนุษย์ ภาคการศึกษาทั่วโลกกำลังเผชิญกับคลื่นแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญที่สุดในรอบศตวรรษ การมาถึงของปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) และระบบนิเวศการเรียนรู้อัจฉริยะ (Smart Learning Ecosystems) ได้ท้าทายกรอบแนวคิดเดิมเกี่ยวกับการสอนและการเรียนรู้ การรายงานฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้ แนวปฏิบัติ และยุทธศาสตร์ในการออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยยึดถือกรอบแนวคิด Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) เป็นแกนกลาง และมุ่งเน้นการประยุกต์ใช้ชุดเครื่องมือ Google Workspace for Education ซึ่งได้รับการพัฒนาอย่างก้าวกระโดด เพื่อตอบโจทย์ครูผู้สอนและนักการศึกษาที่ต้องการเปลี่ยนผ่านห้องเรียนสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ

บริบทและความจำเป็นของการเปลี่ยนแปลง

สถานการณ์การศึกษาในประเทศไทยและระดับสากลได้ก้าวข้ามยุคของการ “ใช้เทคโนโลยีเพื่ออำนวยความสะดวก” (Technology for Convenience) ไปสู่ยุคของ “เทคโนโลยีเพื่อการยกระดับปัญญา” (Technology for Cognitive Enhancement) 1 การบูรณาการเทคโนโลยีไม่ได้เป็นเพียงทางเลือก แต่เป็นความจำเป็นพื้นฐานในการเตรียมนักเรียนให้พร้อมสำหรับอนาคตที่ไม่แน่นอน การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) จึงถูกนำมาเป็นกลยุทธ์หลักในการเปลี่ยนผู้เรียนจาก “ผู้รับสาร” ให้กลายเป็น “ผู้สร้างองค์ความรู้” โดยมีเทคโนโลยีทำหน้าที่เป็นทั้งเครื่องมือ (Tool) และคู่คิด (Partner) ในกระบวนการเรียนรู้ 3

รายงานการวิจัยหลายฉบับชี้ให้เห็นว่า การนำเทคโนโลยีมาใช้โดยปราศจากการคำนึงถึงบริบทของเนื้อหาและวิธีการสอน มักไม่นำไปสู่ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ยั่งยืน 6 ดังนั้น กรอบแนวคิด TPACK จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการทำหน้าที่เป็น “เข็มทิศ” ให้กับครูผู้สอนในการตัดสินใจเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับเนื้อหาวิชาและบริบทของผู้เรียน 8 โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องเผชิญกับเครื่องมือที่มีความซับซ้อนสูงอย่าง AI Gemini หรือระบบวิเคราะห์ข้อมูลการเรียนรู้ (Learning Analytics) ที่ฝังอยู่ใน Google Classroom ยุคใหม่ 10

วัตถุประสงค์และขอบเขตของบทความ

  1. การวิเคราะห์ทฤษฎี TPACK ในบริบทใหม่: การตีความองค์ประกอบของ TPACK ภายใต้อิทธิพลของ AI และการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) 12
  2. เจาะลึกระบบนิเวศ Google Workspace for Education (2025-2026): การวิเคราะห์ฟีเจอร์ล่าสุดของ Google Apps ที่ขับเคลื่อนด้วย AI และผลกระทบต่อการจัดการเรียนการสอน 15
  3. ยุทธศาสตร์การออกแบบการเรียนรู้เชิงรุกรายวิชา: การนำเสนอสถานการณ์ตัวอย่าง (Scenarios) และแผนการสอนที่บูรณาการ TPACK ในวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาไทย และสังคมศึกษา 13
  4. แนวปฏิบัติสำหรับการอบรมครู: กรอบการดำเนินงานสำหรับการพัฒนาวิชาชีพครู (Professional Development) เพื่อให้เกิดการนำไปใช้จริงในห้องเรียน

กรอบแนวคิด TPACK ในยุคปัญญาประดิษฐ์: จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติการขั้นสูง

กรอบแนวคิด TPACK (Technological Pedagogical Content Knowledge) ซึ่งริเริ่มโดย Mishra และ Koehler ยังคงเป็นรากฐานสำคัญของการบูรณาการเทคโนโลยี แต่ในบริบทปี 2025-2026 ซึ่งเป็นยุคที่ AI เข้ามามีบทบาท เราจำเป็นต้องขยายความเข้าใจในองค์ประกอบต่าง ๆ ให้ลึกซึ้งและทันสมัยยิ่งขึ้น เพื่อให้ครูผู้สอนสามารถก้าวทันเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว 2

การถอดรหัสองค์ประกอบหลักของ TPACK (The Core Components)

  ความรู้ด้านเนื้อหา (Content Knowledge – CK)

  ในยุคข้อมูลข่าวสารท่วมท้น ความรู้ด้านเนื้อหาไม่ได้หมายถึงเพียงการจดจำข้อเท็จจริง (Facts) หรือทฤษฎี แต่หมายถึงความเข้าใจใน “โครงสร้างของความรู้” (Structure of Knowledge) และความสามารถในการเชื่อมโยงมโนทัศน์ (Concepts) ที่ซับซ้อน 8 ครูผู้สอนต้องมีความแม่นยำในเนื้อหาเพื่อที่จะสามารถตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่สร้างโดย AI (AI Hallucinations) ได้ การมี CK ที่แข็งแกร่งเป็นเกราะป้องกันไม่ให้ห้องเรียนกลายเป็นแหล่งเผยแพร่ข้อมูลที่ผิดพลาด 19

  ความรู้ด้านวิธีการสอน (Pedagogical Knowledge – PK)

  PK ในยุคปัจจุบันต้องก้าวข้ามวิธีการสอนแบบบรรยาย (Lecture) ไปสู่ศาสตร์การสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (Student-Centered Pedagogy) อย่างแท้จริง ซึ่งรวมถึงจิตวิทยาการเรียนรู้ (Learning Psychology) การจัดการชั้นเรียน (Classroom Management) และเทคนิคการประเมินผล 3 การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เป็นหัวใจสำคัญของ PK ยุคใหม่ โดยครูต้องสามารถออกแบบกิจกรรมที่กระตุ้นการคิดขั้นสูง (Higher-Order Thinking Skills) การทำงานร่วมกัน (Collaboration) และการแก้ปัญหา (Problem Solving) 4

  ความรู้ด้านเทคโนโลยี (Technology Knowledge – TK)

  นี่คือองค์ประกอบที่มีการเปลี่ยนแปลงพลวัตสูงสุด TK ในปี 2025-2026 ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การใช้งานคอมพิวเตอร์พื้นฐาน แต่ขยายไปสู่ “ความฉลาดทางดิจิทัล” (Digital Intelligence) ซึ่งครอบคลุม:

จุดตัดแห่งการบูรณาการ: หัวใจของ TPACK (The Intersections)

การแยกส่วนองค์ประกอบทั้งสามอาจไม่เพียงพอ ความมหัศจรรย์ของการสอนเกิดขึ้นเมื่อองค์ประกอบเหล่านี้ผสานเข้าด้วยกัน

  Technological Content Knowledge (TCK)

  TCK คือความเข้าใจว่าเทคโนโลยีและเนื้อหาวิชามีอิทธิพลต่อกันและกันอย่างไร ในบางกรณี เทคโนโลยีได้เปลี่ยนแปลงธรรมชาติของเนื้อหาวิชาไปโดยสิ้นเชิง

ตัวอย่าง: ในวิชาภูมิศาสตร์ การมีอยู่ของ Google Earth และ Geospatial AI ทำให้เนื้อหาวิชาเปลี่ยนจากการท่องจำตำแหน่งบนแผนที่กระดาษ มาเป็นการวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ (Spatial Relationships) และการจำลองผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 21 เทคโนโลยีไม่ได้เป็นแค่สื่อนำเสนอ แต่เป็นเครื่องมือในการ “เข้าถึง” และ “สร้าง” ความรู้ใหม่ในสาขานั้น

  Technological Pedagogical Knowledge (TPK)

TPK เกี่ยวข้องกับการใช้เทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนยุทธวิธีการสอน โดยไม่ขึ้นกับเนื้อหาวิชาเฉพาะเจาะจง ครูที่มี TPK สูงจะมองเห็นศักยภาพของเครื่องมือดิจิทัลในการเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้

ตัวอย่าง: การใช้ Google Forms เพื่อทำ Exit Ticket ท้ายคาบเรียน เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการประเมินเพื่อพัฒนา (Formative Assessment) ทำให้ครูได้รับข้อมูลป้อนกลับทันทีและปรับการสอนได้ทันท่วงที 23 หรือการใช้ Google Docs เพื่อการเขียนแบบร่วมมือ (Collaborative Writing) ซึ่งสนับสนุนทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (Social Constructivism) 25

  Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK)

  นี่คือจุดสูงสุดของการบูรณาการ เป็นภาวะที่ครูมีความเข้าใจถ่องแท้ในการเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมที่สุด เพื่อสอนเนื้อหาที่เฉพาะเจาะจง ด้วยวิธีการสอนที่มีประสิทธิภาพที่สุด สำหรับบริบทของผู้เรียนกลุ่มนั้น ๆ

ตัวอย่าง: การสอนเรื่อง “ระบบสุริยะ” (Content) โดยใช้วิธีการสืบเสาะหาความรู้ (Pedagogy – Inquiry-based) ผ่านโปรแกรมจำลอง 3 มิติใน Gemini Canvas หรือแอปพลิเคชัน AR (Technology) เพื่อให้นักเรียนเข้าใจสัดส่วนและระยะทางที่แท้จริง ซึ่งไม่สามารถทำได้ด้วยการบรรยายหรือดูภาพ 2 มิติ 13

วิวัฒนาการสู่ “Intelligent-TPACK” (I-TPACK)

งานวิจัยล่าสุดในปี 2025 เริ่มมีการพูดถึง Intelligent-TPACK (I-TPACK) ซึ่งเป็นการผนวกมิติของปัญญาประดิษฐ์เข้าไปในกรอบเดิม 14 โดยเน้นย้ำถึงบทบาทของ AI ในฐานะ “ผู้ร่วมสอน” (Co-teacher) ที่สามารถช่วยในการปรับเปลี่ยนเนื้อหา (Content Differentiation) และการให้ข้อมูลป้อนกลับเฉพาะบุคคล (Personalized Feedback) ได้อย่างอัตโนมัติ การตระหนักรู้ใน I-TPACK จะช่วยให้ครูไม่เพียงแต่ “ใช้” AI แต่สามารถ “ร่วมมือ” กับ AI ในการออกแบบการเรียนรู้ได้อย่างมีวิจารณญาณ 20

องค์ประกอบ TPACKบทบาทดั้งเดิมบทบาทในยุค Intelligent-TPACK (2025+)
Technology (T)เครื่องมืออำนวยความสะดวก (Enabler)ผู้ร่วมสร้างสรรค์และปัญญาเสริม (Co-creator & Augmented Intelligence)
Pedagogy (P)ครูเป็นผู้ออกแบบและนำกิจกรรมครูและ AI ร่วมกันออกแบบเส้นทางการเรียนรู้ (Adaptive Learning Paths)
Content (C)เนื้อหาคงที่ในตำราเรียนเนื้อหาพลวัตที่เข้าถึงได้ผ่าน Deep Research และ Data Analysis
Context (X)บริบทห้องเรียนกายภาพบริบทแบบผสมผสาน (Hybrid) และการเข้าถึงทุกที่ทุกเวลา (Ubiquitous)

ระบบนิเวศ Google Workspace for Education: คลังแสงอัจฉริยะสำหรับครูยุคใหม่

  ในปี 2025-2026 Google ได้ทำการอัปเกรดระบบนิเวศ Google Workspace for Education ครั้งใหญ่ โดยการผนวกโมเดลปัญญาประดิษฐ์ Gemini เข้าไปในทุกแอปพลิเคชันหลัก ซึ่งเปลี่ยนโฉมหน้าของการทำงานในห้องเรียนไปอย่างสิ้นเชิง รายงานส่วนนี้จะเจาะลึกรายละเอียดของเครื่องมือแต่ละตัวและการประยุกต์ใช้ในบริบทการศึกษา 11

 Gemini for Education: ผู้ช่วยอัจฉริยะแบบบูรณาการ

Gemini ไม่ใช่เพียงแชทบอทแยกต่างหากอีกต่อไป แต่เป็นเลเยอร์อัจฉริยะที่แทรกซึมอยู่ในทุกกระบวนการทำงานของครูและนักเรียน โดยแบ่งการใช้งานออกเป็น 3 มิติหลัก:

  มิติสำหรับผู้สอน (Teach): การลดภาระงานและเพิ่มประสิทธิภาพการสอน

  ครูสามารถใช้ Gemini เป็นผู้ช่วยส่วนตัวในการเตรียมการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง

การวางแผนการสอน (Lesson Planning): ด้วยฟีเจอร์ใน Gemini Advanced ครูสามารถป้อนมาตรฐานการเรียนรู้ (เช่น ตัวชี้วัดแกนกลางของไทย) และขอให้ AI ร่างแผนการสอนแบบ 5E หรือ Project-Based Learning (PBL) ได้ภายในไม่กี่วินาที พร้อมทั้งระบุกิจกรรม สื่อการสอน และวิธีการประเมินผล 11

การสร้างสื่อการสอนและแบบทดสอบ (Content & Assessment Generation): ครูสามารถอัปโหลดไฟล์เอกสารประกอบการสอน (PDF หรือ Slide) เข้าไปใน Gemini และสั่งให้สร้างชุดคำถามปรนัย (Multiple Choice) พร้อมเฉลย หรือสร้างใบงานที่ปรับระดับความยากง่าย (Differentiation) สำหรับนักเรียนที่มีความสามารถต่างกันได้ทันที 10

การสร้างเกณฑ์การให้คะแนน (Rubric Generation): ใน Google Classroom ครูสามารถใช้ AI ช่วยร่าง Rubric ที่มีความละเอียดและชัดเจน โดยระบุเพียงหัวข้อและระดับชั้นที่สอน ระบบจะสร้างคำอธิบายเกณฑ์แต่ละระดับคะแนนให้โดยอัตโนมัติ 10

 

มิติสำหรับผู้เรียน (Learn): การเรียนรู้เฉพาะบุคคล (Personalized Learning)

Gemini สำหรับนักเรียนถูกออกแบบมาภายใต้มาตรการความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวที่เข้มงวด โดยใช้โมเดล LearnLM ที่ปรับจูนมาเพื่อการเรียนรู้โดยเฉพาะ:

 

มิติสำหรับการบริหารจัดการ (Work): ประสิทธิภาพองค์กร

ผู้บริหารและบุคลากรทางการศึกษาสามารถใช้ Gemini ในการสรุปรายงานการประชุม ร่างจดหมายสื่อสารกับผู้ปกครอง หรือวิเคราะห์ข้อมูลแนวโน้มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนทั้งโรงเรียน เพื่อวางแผนกลยุทธ์ได้อย่างแม่นยำ 11

เจาะลึกแอปพลิเคชันหลักและการอัปเดตสำคัญ (2025-2026)

  Google Classroom: ศูนย์กลางการเรียนรู้แห่งอนาคต

  Google Classroom ได้พัฒนาจากแพลตฟอร์มส่งงานธรรมดา สู่ Learning Management System (LMS) อัจฉริยะ:

 

Google Docs & Drive: พื้นที่แห่งการร่วมมือไร้พรมแดน

 

Google Slides & Vids: การเล่าเรื่องยุคใหม่

 

Google Sheets: พลังแห่งข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ

 

Google Earth & Maps: ห้องเรียนโลกกว้าง

การสิ้นสุดของ Jamboard และทางเลือกใหม่

  เนื่องจาก Google Jamboard ยุติการให้บริการ การใช้เครื่องมือทดแทนจึงเป็นเรื่องจำเป็น

ยุทธศาสตร์การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning Scenarios)

  ส่วนนี้จะนำเสนอตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่นำทฤษฎี TPACK และเครื่องมือ Google Workspace มาประยุกต์ใช้จริงใน 4 กลุ่มสาระวิชา โดยเน้นกระบวนการคิดและขั้นตอนการปฏิบัติที่ละเอียด เพื่อให้ครูสามารถนำไปปรับใช้ได้ทันที

  กรณีศึกษาที่ 1: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Science & Technology)

หัวข้อ: วิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและระบบนิเวศ (Climate Crisis & Ecosystems)

ระดับชั้น: มัธยมศึกษาตอนต้น

กลยุทธ์การสอน: การสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้นตอน (5E Inquiry-Based Learning) ผสาน Data-Driven Learning

ตารางวิเคราะห์ TPACK

องค์ประกอบรายละเอียด
Content (C)ระบบนิเวศ, วัฏจักรคาร์บอน, ภาวะโลกร้อน, การวิเคราะห์ข้อมูลภูมิอากาศ
Pedagogy (P)5E Model (Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate)
Technology (T)Google Earth Engine, Gemini, Google Sheets, Google Vids
TPACK Goalการใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและ AI เพื่อทำให้นามธรรมของภาวะโลกร้อนกลายเป็นรูปธรรมที่วิเคราะห์ได้

ลำดับกิจกรรมการเรียนรู้

  1. Engage (สร้างความสนใจ)
  1. Explore (สำรวจและค้นหา)
  1. Explain (อธิบายและลงข้อสรุป)
  1. Elaborate (ขยายความรู้)
  1. Evaluate (ประเมินผล)

กรณีศึกษาที่ 2: คณิตศาสตร์ (Mathematics)

หัวข้อ: สถิติเพื่อชีวิตจริง: การวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค (Real-world Statistics)

ระดับชั้น: มัธยมศึกษาตอนปลาย

กลยุทธ์การสอน: การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning – PBL)

สถานการณ์

  ให้นักเรียนรับบทเป็น “นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล” (Data Scientist) ของบริษัทจำลอง ที่ต้องการวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้จ่ายของวัยรุ่น เพื่อออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่

กระบวนการเรียนรู้

  1. Design: นักเรียนใช้ Gemini ช่วยระดมสมองและตรวจสอบความถูกต้องของคำถามในแบบสอบถาม เพื่อลดความลำเอียง (Bias)
  2. Collect: สร้างแบบสอบถามออนไลน์ด้วย Google Forms และเก็บข้อมูลจริงจากเพื่อนในโรงเรียน
  3. Clean & Analyze: นำข้อมูลเข้า Google Sheets สอนให้นักเรียนใช้ฟีเจอร์ Smart Cleanup เพื่อจัดการข้อมูลขยะ จากนั้นใช้สูตรและ Pivot Table ในการหาค่าสถิติ (Mean, Median, Mode, SD) โดยมี Gemini ด้านข้างคอยให้คำแนะนำสูตร (Formula suggestion) 41
  4. Visualize: สร้าง Dashboard นำเสนอข้อมูลแบบ Interactive
  5. Insight: นักเรียนต้อง “ตีความ” ว่าตัวเลขเหล่านั้นมีความหมายอย่างไรต่อธุรกิจ (เช่น “ค่าเฉลี่ยการใช้จ่ายสูงในหมวดอาหาร แสดงว่าธุรกิจอาหารมีโอกาสเติบโต”)
  6. TPACK Highlight: ครูต้องใช้ TCK ในการเชื่อมโยงมโนทัศน์เรื่องสถิติเข้ากับเครื่องมือคำนวณ เพื่อให้นักเรียนเห็นว่าคณิตศาสตร์ไม่ใช่แค่การคำนวณในกระดาษ แต่คือเครื่องมือทำความเข้าใจโลก

กรณีศึกษาที่ 3: ภาษาไทย (Thai Language)

หัวข้อ: การเขียนเชิงสร้างสรรค์: เรื่องสั้นแฟนตาซีผสานวรรณคดีไทย

ระดับชั้น: มัธยมศึกษาตอนต้น

กลยุทธ์การสอน: กระบวนการเขียน (Process Writing Approach) และ AI-Assisted Writing

กระบวนการเรียนรู้

  1. Pre-writing: นักเรียนใช้ Gemini Canvas ในการสร้าง Mind Map โครงเรื่อง ตัวละคร และฉาก โดยอาจนำแรงบันดาลใจจากวรรณคดีไทย (เช่น ป่าหิมพานต์) มาผสมผสานกับโลกอนาคต
  2. Drafting: นักเรียนลงมือเขียนร่างแรกใน Google Docs โดยใช้ Voice Typing เพื่อช่วยนักเรียนที่คิดเร็วแต่พิมพ์ช้าให้ถ่ายทอดความคิดได้ลื่นไหล 46
  3. Revise & Edit (AI as Editor): นี่คือขั้นตอนสำคัญ ครูสอนให้นักเรียนใช้ Gemini ในบทบาท “บรรณาธิการ” โดยใช้ Prompt เช่น “ช่วยวิจารณ์ย่อหน้านี้ในเรื่องการใช้คำไวพจน์และความสละสลวยของประโยค โดยให้คำแนะนำแต่ไม่ต้องเขียนแก้ให้” 19 นักเรียนจะต้องพิจารณาคำแนะนำของ AI และตัดสินใจแก้ไขงานด้วยตนเอง (Critical Thinking)
  4. Publishing: นักเรียนจัดรูปแบบเอกสารเป็น E-book หรือใช้ Google Slides สร้างหนังสือนิทานที่มีภาพประกอบที่สร้างจาก AI (Image Generation)
  5. Assessment: ประเมินด้วย Rubric ที่เน้นความคิดสร้างสรรค์ การใช้ภาษา และกระบวนการทำงานร่วมกับ AI

กรณีศึกษาที่ 4: สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (Social Studies)

หัวข้อ: ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น: เรื่องเล่าจากอดีตสู่ปัจจุบัน

ระดับชั้น: ประถมศึกษาตอนปลาย – มัธยมศึกษาตอนต้น

กลยุทธ์การสอน: Historical Empathy & Virtual Exploration

กระบวนการเรียนรู้

  1. Immersion: ใช้ Google Arts & Culture เพื่อเข้าชมพิพิธภัณฑ์และแหล่งโบราณคดีเสมือนจริง สร้างแรงบันดาลใจ
  2. Investigation: นักเรียนสืบค้นข้อมูลประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และใช้ Gemini สร้าง “บทบาทสมมติ” (Persona) ของบุคคลในประวัติศาสตร์ (เช่น ชาวบ้านในสมัยอยุธยา) เพื่อให้นักเรียนได้ “สัมภาษณ์” ผ่านแชท เพื่อทำความเข้าใจวิถีชีวิต ความเชื่อ และความรู้สึกของคนในยุคนั้น (Historical Empathy) 47
  3. Creation: นักเรียนสร้างเส้นทางท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ใน Google Earth Projects โดยปักหมุดสถานที่จริง ใส่คำอธิบาย ภาพเก่าเปรียบเทียบภาพปัจจุบัน และคลิปเสียงบรรยาย 49
  4. Sharing: นำเสนอผลงานให้เพื่อนและชุมชนได้เข้ามาเยี่ยมชมเส้นทางเสมือนจริง

ขั้นตอนการจัด Workshop สำหรับครู (Workshop Guide)

  เพื่อให้นักการศึกษาสามารถนำแนวคิดข้างต้นไปถ่ายทอดต่อได้ ส่วนนี้จึงออกแบบเป็นโครงสร้าง Workshop ที่สามารถนำไปใช้ได้จริง

Workshop Module 1: “ปลดล็อกพลัง AI เพื่อการวางแผนการสอน” (60 นาที)

เป้าหมาย: ครูสามารถใช้ Gemini ช่วยร่างแผนการสอนและออกแบบกิจกรรม Active Learning ได้

ขั้นตอนการดำเนินกิจกรรม:

  1. Introduction (10 นาที): สาธิตศักยภาพของ Gemini ในการลดภาระงานเอกสาร (Admin Tasks)
  2. Prompt Engineering 101 (15 นาที): สอนหลักการเขียนคำสั่งที่มีประสิทธิภาพ (Context, Task, Format, Constraint)
  1. Hands-on Practice (25 นาที): ให้ผู้เข้าร่วมลองสร้างแผนการสอนในวิชาของตนเอง และใช้ฟีเจอร์ “Regenerate” หรือ “Modify” เพื่อปรับแก้ผลลัพธ์
  2. Sharing & Reflection (10 นาที): แลกเปลี่ยนเทคนิคและอภิปรายข้อจำกัดของ AI

Workshop Module 2: “สร้างห้องเรียนอัจฉริยะด้วย Google Classroom และ Analytics” (90 นาที)

เป้าหมาย: ครูสามารถใช้ฟีเจอร์ Analytics และ Interactive Tools ในการบริหารชั้นเรียน

ขั้นตอนการดำเนินกิจกรรม:

  1. Classroom Analytics (20 นาที): สาธิตวิธีการดู Dashboard การมีส่วนร่วมของนักเรียน และการแปลผลข้อมูลเพื่อช่วยเหลือเด็กรายบุคคล
  2. Interactive Assessment (30 นาที): สาธิตการสร้าง Practice Sets และ Video Quiz ใน Google Classroom หรือการใช้ Google Forms ร่วมกับ Gemini เพื่อสร้างข้อสอบอัตโนมัติ 24
  3. Feedback Loop (30 นาที): ฝึกการใช้ฟีเจอร์ Comment Bank และ Audio Feedback ใน Google Docs/Classroom เพื่อให้คำแนะนำนักเรียนอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ
  4. Wrap-up (10 นาที): สรุปแนวทางการนำไปใช้

การวัดและประเมินผลในบริบทดิจิทัล (Digital Assessment & Analytics)

การประเมินผลในยุค TPACK และ AI ต้องเปลี่ยนจาก “การจับผิด” เป็น “การจับถูก” และเน้นการพัฒนาผู้เรียน (Assessment for Learning) 3

ยุทธศาสตร์การประเมินผล

  1. Process over Product: ให้ความสำคัญกับกระบวนการทำงานมากกว่าผลงานสุดท้าย เนื่องจาก AI สามารถสร้างผลงานที่สวยหรูได้ง่าย แต่กระบวนการคิดและร่องรอยการทำงาน (Digital Footprint) ใน Revision History ของ Google Docs คือหลักฐานการเรียนรู้ที่แท้จริง 25
  2. Authentic Assessment: ประเมินจากภาระงานจริงที่สอดคล้องกับชีวิตประจำวัน (Real-world Tasks) เช่น การแก้ปัญหาในชุมชน หรือการสร้างโครงงาน
  3. Multimodal Assessment: เปิดโอกาสให้นักเรียนนำเสนอผลงานได้หลายรูปแบบ (ข้อเขียน, วิดีโอ, พอดแคสต์, เว็บไซต์) โดยใช้เครื่องมืออย่าง Google Vids หรือ Sites 37

การใช้ข้อมูลเพื่อพัฒนา (Data-Driven Instruction)

การใช้ข้อมูลจาก Google Classroom Analytics และ Looker Studio ช่วยให้ครูมองเห็นภาพรวมและรายละเอียด:

บทสรุป: อนาคตของครูไทยในยุค AI-Augmented Education

การบูรณาการเทคโนโลยีด้วยโมเดล TPACK และ Google Workspace for Education ในยุคปัญญาประดิษฐ์ ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อ “แทนที่ครู” แต่เพื่อ “ติดปีกให้ครู” (Augmenting Teachers) เทคโนโลยีเป็นเพียงเครื่องมือที่ทรงพลัง แต่ “หัวใจ” ของการศึกษาคือความสัมพันธ์ระหว่างครูกับศิษย์ และความสามารถของครูในการจุดประกายความอยากรู้อยากเห็น

ความท้าทายที่แท้จริงไม่ใช่ความยากของการใช้เครื่องมือ แต่คือการปรับเปลี่ยนกรอบความคิด (Mindset) ของผู้สอนให้กล้าที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ กล้าที่จะทดลอง และกล้าที่จะผิดพลาดไปพร้อมกับนักเรียน การเปลี่ยนแปลงสู่ห้องเรียนเชิงรุกที่ขับเคลื่อนด้วย TPACK และ AI จึงเป็นการเดินทางที่ต่อเนื่อง (Continuous Journey) ที่ต้องอาศัยทั้งศาสตร์ ศิลป์ และความมุ่งมั่นของครูไทยทุกคน

บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง 

บทความนี้สังเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลวิจัยและเอกสารทางวิชาการที่หลากหลาย ครอบคลุมทั้งทฤษฎี TPACK, นโยบายการศึกษา, และคู่มือการใช้งานเทคโนโลยีล่าสุดจาก Google for Education ปี 2025-2026 เพื่อให้มั่นใจว่าเนื้อหามีความถูกต้อง ทันสมัย และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในบริบทการศึกษาไทย 1

Works cited

  1. Evaluating the effectiveness of technological pedagogical content knowledge-based training program in enhancing pre-service teachers’ perceptions of technological pedagogical content knowledge – Frontiers, accessed February 12, 2026, https://www.frontiersin.org/journals/education/articles/10.3389/feduc.2022.897447/full
  2. TPACK: Technological Pedagogical Content Knowledge Framework, accessed February 12, 2026, https://educationaltechnology.net/technological-pedagogical-content-knowledge-tpack-framework/
  3. TPACK Model และการประยุกต์ใช้เพื่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุก » – Digital Learning Classroom, accessed February 12, 2026, https://krukob.com/web/track/
  4. แนวทางการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพ, accessed February 12, 2026, http://www.thaischool.in.th/_files_school/62100490/data/62100490_1_20210807-131704.pdf
  5. Active Learning in Thailand 2025: Guide for Teachers — KET, accessed February 12, 2026, https://kidsenglishthailand.org/blog/an-insight-into-active-learning
  6. Quality of technology integration matters: Positive associations with students’ behavioral engagement and digital competencies for learning – PMC, accessed February 12, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12003552/
  7. Full article: Is technology always helpful?: A critical review of the impact on learning outcomes of education technology in supporting formative assessment in schools – Taylor & Francis, accessed February 12, 2026, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02671522.2021.1907778
  8. TPACK model explained with examples for the classroom – Nearpod, accessed February 12, 2026, https://nearpod.com/blog/tpack/
  9. The Application of TPACK Model in Teachers’ Teaching Practices: A Study on Integration and Effectiveness – RSIS International, accessed February 12, 2026, https://rsisinternational.org/journals/ijriss/articles/the-application-of-tpack-model-in-teachers-teaching-practices-a-study-on-integration-and-effectiveness/
  10. Gemini in Classroom: No-cost AI tools that amplify teaching and learning – Google Blog, accessed February 12, 2026, https://blog.google/products-and-platforms/products/education/classroom-ai-features/
  11. Empower Learning with Gemini for Education, accessed February 12, 2026, https://edu.google.com/intl/ALL_us/ai/gemini-for-education/
  12. การใช้ความรู้เนื้อหาผนวกวิธีสอนและเทคโนโลยี (tpack) ของครูเพื่อพัฒนารูปแบบ – มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, accessed February 12, 2026, http://cmruir.cmru.ac.th/bitstream/123456789/2538/1/%E0%B8%84%E0%B8%91%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A8%20%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B9%8A%E0%B8%9A_2565.pdf
  13. แนวทางการออกแบบการสอนตาม TPACK สำหรับครูไทยในระดับการศึกษา …, accessed February 12, 2026, https://krukob.com/web/track-2/
  14. Full article: Developing intelligent-TPACK (I-TPACK) framework from unpacking AI literacy and competency: implementation strategies and future research direction – Taylor & Francis, accessed February 12, 2026, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10494820.2025.2545053
  15. Gemini AI features now included in Google Workspace subscriptions, accessed February 12, 2026, https://support.google.com/a/answer/15756885?hl=en
  16. Select Gemini in Workspace capabilities now available to Education Plus and Teaching & Learning customers, accessed February 12, 2026, https://workspaceupdates.googleblog.com/2026/02/gemini-in-workspace-education.html
  17. BETT 2026: Google announces major AI updates to Gemini and Google Classroom, accessed February 12, 2026, https://www.edtechinnovationhub.com/news/bett-2026-google-announces-major-ai-updates-to-gemini-and-google-classroom
  18. การจัดการเรียนการสอนออนไลน์โดยใช้TPACK Model, accessed February 12, 2026, https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/download/266094/181430/1085508
  19. Gemini Code Assist และ AI ที่รับผิดชอบ – Google for Developers, accessed February 12, 2026, https://developers.google.com/gemini-code-assist/docs/responsible-ai?hl=th
  20. LearnLM | Google Cloud, accessed February 12, 2026, https://cloud.google.com/solutions/learnlm
  21. Resources – Google Earth Education, accessed February 12, 2026, https://www.google.com/intl/en_us/earth/education/resources/
  22. 28 ตุลาคม 2568 เปิดตัว Google Earth AI ช่วยโลกรับมือภัยพิบัติและสิ่งแวดล้อม – ONEP, accessed February 12, 2026, https://www.onep.go.th/28-%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%A1-2568-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%A7-google-earth-ai-%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B9%82%E0%B8%A5/
  23. 80 interesting ways to use google forms to support learning | PPTX – Slideshare, accessed February 12, 2026, https://www.slideshare.net/slideshow/80-interesting-ways-to-use-google-forms-to-support-learning-32639609/32639609
  24. แนวปฏิบัติ เรื่อง “แนวปฏิบัติการสร้างแบบประเมิน และทดสอบย่อยด้วย Google Forms” คณะวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยสยาม, accessed February 12, 2026, https://science.siam.edu/wp-content/uploads/2020/12/%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%9B%E0%B8%8F%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%99-%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%94%E0%B8%AA%E0%B8%AD%E0%B8%9A%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2-Google-Forms.pdf
  25. Comparing Individual and Collaborative Translation in Google Docs – Semantic Scholar, accessed February 12, 2026, https://pdfs.semanticscholar.org/45bc/190dc71cc3beb7954fb1de6bb4684f3376c0.pdf
  26. View of A Collaborative Story Writing Project Using Google Docs and Face-to-Face Collaboration | Canadian Journal of Learning and Technology, accessed February 12, 2026, https://cjlt.ca/index.php/cjlt/article/view/28174/20785
  27. How generative AI expands curiosity and understanding with LearnLM – Google Blog, accessed February 12, 2026, https://blog.google/products-and-platforms/products/education/google-learnlm-gemini-generative-ai/
  28. Transform teaching and learning with updates to Gemini and Google Classroom, accessed February 12, 2026, https://blog.google/products-and-platforms/products/education/bett-2026-gemini-classroom-updates/
  29. How To Create Lesson Plans With Google Gemini – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=TbCCkYDqP_o
  30. ส่งเสริมการเรียนรู้ด้วย Gemini for Education – Google for Education, accessed February 12, 2026, https://edu.google.com/intl/ALL_th/ai/gemini-for-education/
  31. มือใหม่ห้ามพลาด วิธีใช้ Gemini AI แบบง่าย ๆ – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=noCI37UJxiA
  32. องค์กรการกุศลที่ใช้ Gemini เพื่อสร้างผลลัพธ์ทางสังคม, accessed February 12, 2026, https://support.google.com/nonprofits/answer/16432442?hl=th
  33. Introducing silent reading mode in Google Classroom’s Read Along, accessed February 12, 2026, https://workspaceupdates.googleblog.com/2025/04/silent-reading-mode-in-read-along-google-classroom.html
  34. New Feature Launch: Read Along in Classroom – Google Help, accessed February 12, 2026, https://support.google.com/edu/classroom/thread/281688452/new-feature-launch-read-along-in-classroom?hl=en
  35. Figjam in the Classroom: Google Jamboard Alternative – Graduate Programs for Educators, accessed February 12, 2026, https://www.graduateprogram.org/blog/figjam-in-the-classroom-google-jamboard-alternative/
  36. Collaborative writing and text quality in Google Docs. – ScholarSpace, accessed February 12, 2026, https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/e31aca19-cd94-4098-bb8a-c75aa224399b/content
  37. Google Workspace AI for Education: Top Features to Use With Students in 2026 – TeacherCast, accessed February 12, 2026, https://teachercast.net/edtech/google-workspace-ai-features-for-education/
  38. How to Make Interactive Google Slides with Pear Deck – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=b0ALtFL6HSE
  39. Pear Deck For Math Classroom Video 1 (Introduction to Interactive Slides) – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=vq8ZF5Kb2pY
  40. Google Sheets – Gemini Education Overview – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=aFerRpZlJYA
  41. How to Use Gemini 3 AI in Google Sheets! (Full Tutorial) – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=CTg-_yx9fB0
  42. Earth ที่เข้าถึงได้ | Gemini API Developer Competition – Google AI for Developers, accessed February 12, 2026, https://ai.google.dev/competition/projects/accessible-earth?hl=th
  43. accessed February 12, 2026, https://techpoint.africa/guide/best-jamboard-alternatives/#:~:text=Meanwhile%2C%20Google%20noted%20that%20customer,for%20whiteboarding%20within%20Google%20Workspace.
  44. 11 Jamboard Alternatives for Education & Business in 2025 – Wooclap, accessed February 12, 2026, https://www.wooclap.com/en/blog/jamboard-alternatives/
  45. Use Lucid as your Jamboard replacement, accessed February 12, 2026, https://lucid.co/compare/jamboard-replacement
  46. Accessibility features in Google for Education, accessed February 12, 2026, https://edu.google.com/intl/ALL_us/our-values/accessibility/
  47. Gemini: Google’s AI in a Social Studies Context – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=YoINuUNQj5Q
  48. Educational Lesson Planning | Generative AI on Vertex AI – Google Cloud Documentation, accessed February 12, 2026, https://docs.cloud.google.com/vertex-ai/generative-ai/docs/prompt-gallery/samples/write_and_generate_educational_lesson_planning
  49. Google Earth Activities for Your Social Studies Classroom – Think Tank Teacher, accessed February 12, 2026, https://thinktankteacher.com/google-earth-activities-for-your-social-studies-classroom/
  50. 12 Ways to Use Google Earth with Elementary Students – THE CLASSROOM NOOK, accessed February 12, 2026, https://www.classroomnook.com/blog/12-ways-to-use-google-earth-with-elementary-students
  51. การสร้างแบบประเมินความพึงพอใจด้วย Google Form ฉบับคำสั่งภาษาไทย – YouTube, accessed February 12, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=QUiWatFPKOU
  52. การพัฒนาการเรียนการสอนออนไลน์โดยรูปแบบ TPACK เพ, accessed February 12, 2026, https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5018/3/59065543.pdf
  53. TPACK IN THAI EDUCATION FROM 2020 – 2024 | Journal of Education and Innovation, accessed February 12, 2026, https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/view/279312
Post Views: 17

Comments

comments

Powered by Facebook Comments

Exit mobile version