เก็บตกจากโต๊ะกรรมการ PA ของครู ตอนที่ 310 จุดที่กรรมการมักสังเกต แต่ครูมักมองข้าม
เก็บตกจากโต๊ะกรรมการ PA ของครู ตอนที่ 3
10 จุดที่กรรมการมักสังเกต แต่ครูมักมองข้าม
ดร.อนุศร หงษ์ขุนทด
ศึกษานิเทศก์ วิทยฐานะศึกษานิเทศก์เชี่ยวชาญ สพม.นครราชสีมา
Musicmankob@gmail.com
__________________________________
หลังจากได้ทำหน้าที่เป็นคณะกรรมการประเมิน PA ของครูหลายครั้ง สิ่งหนึ่งที่พบคือ ครูจำนวนไม่น้อยเตรียมงานมาดี มีทั้งสไลด์ คลิปวิดีโอ แฟ้มหลักฐาน ชิ้นงานนักเรียน และรายงานผลครบถ้วน
แต่ในมุมของกรรมการ สิ่งที่ใช้พิจารณาจริง ๆ มักอยู่ใน “รายละเอียดเล็ก ๆ” ที่สะท้อนว่า ครูเข้าใจงานของตนเองมากน้อยเพียงใด
บางเรื่องครูอาจคิดว่าเป็นเพียงรายละเอียดประกอบ แต่จริง ๆ แล้วกลับทำให้กรรมการเห็นคุณภาพของการทำงานได้ค่อนข้างชัด
ผมขอเก็บตกมา 10 ประเด็น
- ปัญหาที่เขียนไว้ เป็นปัญหาของผู้เรียนจริงหรือไม่
หลายครั้งประเด็นท้าทายเริ่มจากความต้องการของครู เช่น อยากใช้เกม อยากใช้ AI อยากใช้ Active Learning หรืออยากสร้างนวัตกรรม
แต่กรรมการจะมองย้อนกลับไปก่อนว่า
“แล้วปัญหาของนักเรียนคืออะไร”
ถ้าตอบไม่ได้ วิธีสอนที่เลือกมาอาจดูเหมือนเป็นกิจกรรมที่อยากทำ มากกว่าวิธีแก้ปัญหาที่มีเหตุผลรองรับ
ประเด็นท้าทายจึงควรเริ่มจากข้อมูลของนักเรียน ไม่ใช่ชื่อเทคนิคการสอน
- มีข้อมูลก่อนพัฒนาหรือไม่
คำว่า “พัฒนา” ควรมีจุดตั้งต้น
ถ้าบอกว่านักเรียนดีขึ้น แต่ไม่มีข้อมูลก่อนเรียน ไม่มีชิ้นงานเดิม ไม่มีผลการสังเกต หรือไม่มีหลักฐาน Baseline เลย กรรมการจะประเมินการเปลี่ยนแปลงได้ยาก
ก่อนเริ่มดำเนินงาน ครูควรถามตัวเองว่า
“ตอนนี้นักเรียนอยู่ตรงไหน”
เพราะเมื่อจบงาน เราจึงจะตอบได้ว่า
“เขาเดินมาไกลแค่ไหน”
- ตัวชี้วัดความสำเร็จตรงกับสิ่งที่ต้องการพัฒนาหรือไม่
ถ้าต้องการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ แต่ตัวชี้วัดใช้เพียงคะแนนข้อสอบความจำ งานจะไม่สอดคล้องกัน
ถ้าต้องการพัฒนาการสื่อสาร แต่ไม่มีภาระงานให้ผู้เรียนพูด นำเสนอ หรืออธิบายความคิด กรรมการย่อมตั้งคำถาม
เครื่องมือวัดต้อง “เห็นพฤติกรรม” ที่เรากล่าวว่าพัฒนา
นี่เป็นเรื่องที่ครูควรตรวจตั้งแต่ขั้นเขียน PA ไม่ใช่รอแก้ในวันประเมิน
- วิธีสอนสัมพันธ์กับปัญหาหรือไม่
กรรมการไม่ได้มองว่าเทคนิคใดทันสมัยที่สุด
แต่จะมองว่า เหตุใดครูจึงเลือกวิธีนั้น
ถ้านักเรียนมีปัญหาเรื่องการอ่านตีความ วิธีสอนควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนอ่าน คิด อภิปราย และใช้หลักฐานจากข้อความ
ถ้านักเรียนมีปัญหาเรื่องการแก้ปัญหา วิธีสอนควรมีสถานการณ์ที่ต้องตัดสินใจและทดลองแก้จริง
ชื่อกระบวนการสอนจึงไม่สำคัญเท่าเหตุผลในการเลือกใช้
- ผู้เรียนได้ “ลงมือคิด” หรือเพียง “ลงมือทำ”
กิจกรรมเยอะ ไม่ได้แปลว่า Active Learning
นักเรียนอาจตัดกระดาษ ระบายสี เดินฐาน เล่นเกม หรือใช้ iPad ตลอดคาบ แต่ถ้าผู้เรียนไม่ได้คิด วิเคราะห์ ตัดสินใจ อธิบาย หรือสร้างข้อสรุปด้วยตนเอง กิจกรรมนั้นอาจยังไม่เกิดการเรียนรู้เชิงรุกในความหมายทางการเรียนรู้
กรรมการจึงมักมองต่อว่า
“ในกิจกรรมนี้ นักเรียนต้องใช้ความคิดตรงไหน”
- ผลลัพธ์ที่นำเสนอ เป็นผลของการสอนจริงหรือเป็นเพียงข้อมูลปลายทาง
คะแนนหลังเรียนสูงขึ้นเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์
แต่ควรอธิบายต่อว่า
อะไรในกระบวนการสอนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนั้น
ถ้าครูเชื่อมโยงระหว่างกิจกรรมกับพฤติกรรมของผู้เรียนได้ จะทำให้ข้อมูลมีความหมายมากขึ้น
เช่น หลังเพิ่มการอภิปรายแบบใช้คำถามชี้นำ นักเรียนสามารถอธิบายเหตุผลของคำตอบได้ดีขึ้น
ตรงนี้ต่างจากการบอกเพียงว่า “ค่าเฉลี่ยสูงขึ้น”
- มีหลักฐานเฉพาะกลุ่มที่ยังไม่สำเร็จหรือไม่
ครูจำนวนมากชอบนำเสนอเฉพาะนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์
แต่กรรมการมักสนใจเด็กที่ยังไม่ผ่านด้วย
เพราะตรงนั้นสะท้อนความสามารถของครูในการดูแลความแตกต่างระหว่างบุคคล
ตัวอย่างเช่น
นักเรียน 30 คน ผ่าน 26 คน
คำถามต่อคือ
อีก 4 คนเป็นใคร
มีปัญหาอะไร
ครูช่วยอย่างไร
หลังช่วยแล้วเกิดอะไรขึ้น
ถ้าครูตอบส่วนนี้ได้ งานจะดูมีความเป็นวิชาชีพมากขึ้น
- หลักฐานตรงกับข้อกล่าวอ้างหรือไม่
ครูบางท่านบอกว่า “ผู้เรียนมีความสุขในการเรียน”
แต่หลักฐานมีเพียงภาพนักเรียนยิ้ม
บางท่านบอกว่า “ผู้เรียนมีทักษะการทำงานร่วมกันดีขึ้น”
แต่ไม่มี Rubric หรือบันทึกพฤติกรรมกลุ่ม
กรรมการไม่ได้ต้องการเอกสารจำนวนมาก
ต้องการเพียงหลักฐานที่ตอบข้อสรุปได้ตรงเรื่อง
ถ้าพูดเรื่องคะแนน ใช้ข้อมูลคะแนน
ถ้าพูดเรื่องพฤติกรรม ใช้แบบสังเกต
ถ้าพูดเรื่องสมรรถนะ ใช้ภาระงานและเกณฑ์ประเมินที่สะท้อนสมรรถนะนั้น
- ครูสะท้อนข้อจำกัดของตนเองหรือไม่
งานที่ดูสมบูรณ์แบบเกินไป บางครั้งทำให้กรรมการสงสัยมากกว่างานที่บอกข้อจำกัดอย่างตรงไปตรงมา
การบอกว่า
“กิจกรรมครั้งแรกใช้เวลานานกว่าที่วางแผนไว้”
หรือ
“นักเรียนกลุ่มหนึ่งยังไม่สามารถอธิบายเหตุผลได้ จึงปรับคำถามและเพิ่มตัวอย่างในครั้งต่อไป”
ไม่ได้ทำให้งานดูแย่
ตรงกันข้าม มันแสดงให้เห็นว่าครูใช้ข้อมูลเพื่อปรับการสอนจริง
การสะท้อนคิดเป็นส่วนหนึ่งของความเป็นมืออาชีพ
- เรื่องที่เล่าในสไลด์ ตรงกับเรื่องที่เขียนใน PA หรือไม่
ข้อนี้พบมากกว่าที่คิด
ประเด็นท้าทายในเอกสารเรื่องหนึ่ง
สไลด์นำเสนออีกเรื่องหนึ่ง
คลิปการสอนอีกหน่วยหนึ่ง
หลักฐานผลลัพธ์เป็นนักเรียนคนละกลุ่ม
เมื่อเรื่องทั้งหมดไม่เชื่อมกัน กรรมการจะเห็นทันที
ก่อนวันประเมิน ครูควรลองวางทุกอย่างบนโต๊ะแล้วถามว่า
“นี่เป็นเรื่องเดียวกันหรือยัง”
ปัญหา
วิธีสอน
เครื่องมือวัด
หลักฐาน
ผลลัพธ์
ทั้งหมดควรตอบเรื่องเดียวกัน
ถ้าจะฝากเทคนิคสั้น ๆ สำหรับวันนำเสนอ ผมอยากให้ครูจำเพียงว่า
อย่าเริ่มจากสิ่งที่ทำมากที่สุด
ให้เริ่มจากสิ่งที่ “เปลี่ยนผู้เรียนได้ชัดที่สุด”
แล้วค่อยพากรรมการเห็นว่า การเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นอย่างไร
ครูไม่จำเป็นต้องพูดทุกอย่างที่มี
แต่ควรพูดให้ชัดในสิ่งที่สำคัญ
เพราะ PA ที่ดีในสายตากรรมการ ไม่ได้อยู่ที่ความหนาของเอกสาร หรือจำนวนกิจกรรมในหนึ่งปี
แต่อยู่ที่ความสามารถของครูในการตอบคำถามง่าย ๆ ให้ชัดว่า
“นักเรียนของเรามีปัญหาอะไร เราทำอะไรกับปัญหานั้น และมีหลักฐานอะไรบอกว่านักเรียนดีขึ้นจริง”
ถ้าตอบได้ครบ การนำเสนอจะมีทิศทางทันที
ก่อนวันประเมิน ผมจึงอยากชวนครูลองตรวจผลงานอีกครั้ง
ไม่ใช่ตรวจว่ามีเอกสารครบหรือยัง
แต่ตรวจว่า “เรื่องราวของผู้เรียน” ชัดหรือยัง
เพราะท้ายที่สุด คนที่ควรปรากฏเด่นที่สุดใน PA ของครู ไม่ใช่ตัวครูเอง
แต่คือ “ผู้เรียนที่เปลี่ยนแปลงจากการสอนของครู”
เก็บตกจากประสบการณ์การทำหน้าที่คณะกรรมการประเมิน PA ของครู
#PAครู #ประเมินPA #ประเด็นท้าทาย #วิทยฐานะครู #ผลลัพธ์ผู้เรียน #การจัดการเรียนรู้ #พัฒนาผู้เรียน #ครูมืออาชีพ
Comments
Powered by Facebook Comments
